Gorce: Z wizytą w Orkanówce żółtym szlakiem z Koninek

Orkanówka widziana z jaworowej alei

Dziś zabiorę Was do miejsca, w którym bywali kiedyś Kornel Makuszyński, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff i Jan Kasprowicz. Tak, jest takie miejsce w Beskidach. Właściwie to w Gorcach. To dom, który w rodzinnym przysiółku w Porębie Wielkiej wybudował i w którym tworzył Władysław Orkan. Od jego nazwiska właśnie dom nosi nazwę Orkanówka. Nic dziwnego, że bywali tutaj pisarze znani nam z lekcji języka polskiego. Z domu Orkana roztacza się bajeczny widok na Beskid Wyspowy. Nic tylko siedzieć, wpatrywać się i tworzyć. A jak tutaj dotrzeć? Opcje są dwie.

Żółtym szlakiem do Orkanówki

Trasa: Koninki parking – Orkanówka

Wybraliśmy opcję żółtym szlakiem. Samochód zaparkowaliśmy na parkingu w Koninkach, z którego można się też wybrać na przykład na Turbacz, o czym już kiedyś dla Was pisałam: Gorce i ich król – Turbacz. Zaparkowaliśmy i główną drogą wróciliśmy kawałek w stronę Poręby Wielkiej. Po kilkuset metrach dotarliśmy do miejsca, w którym rozpoczyna się żółty szlak. Przy drodze jest też drewniany kierunkowskaz na Orkanówkę. W zasadzie, gdybyśmy wcześniej wiedzieli, pewnie skręcilibyśmy tutaj samochodem i za mostkiem pozostawili samochód.

Trasa wiedzie cały czas asfaltową droga osiedlową. Jest to zatem idealna opcja na spacer z wózkiem. Choć początkowo idziemy wśród dość gęstej zabudowy, to im wyżej się wznosimy, tym domów jest mniej, a widoki coraz bardziej urokliwe. Nie będę ukrywać, droga stromo pnie się w górę. Naprawdę pięknie robi się w okolicy rozejścia się szlaku żółtego i zielonego. Zza drzew wyłania się widok m.in na Ćwilin. Idziemy dalej żółtym szlakiem. Już po kilku minutach naszym oczom wyłania się bajeczna panorama na Beskid Wyspowy. Od lewej widzimy Szczebel, Lubogoszcz, dalej Śnieżnica, Ćwilin, Łopień, Jasień i oczywiście królowa tego Beskidu – Mogielica. Jeśli wędrujecie tutaj wiosną, latem lub jesienią, to nie zapomnijcie zabrać koca i zróbcie sobie piknik z tym cudownym widokiem. Z tego miejsca do Orkanówki jest już bardzo blisko. Zeszliśmy bardzo stromą drogą kilkaset metrów, by potem skręcić w prawo w urokliwą aleję z dziesięcioma jaworami, które Orkan zasadził w podziękowaniu za szczęśliwy powrót z I wojny światowej. Alejka zaczyna się obok kapliczki wotywnej (takiej, która powstała jest w podzięce za wysłuchanie modlitewnego błagania) ufundowanej przez matkę pisarza z tego samego powodu.

Spacer tutaj z parkingu w Koninkach zajmie Wam około godzinę. Nasza córka pokonała ją w całości na własnych nogach. Dopiero w drodze powrotnej szła większą cześć trasy „na barana” u taty, bo przyznam szczerze nie zabieraliśmy tym razem ze sobą wózka czy nosidła. Ale wcale tego nie żałujemy. To była naprawdę udana wycieczka.

Muzeum Biograficzne Władysława Orkana „Orkanówka”

Dom Orkana, który teraz jest siedzibą muzeum, za życia pisarza nie został ukończony. Owszem, Władysław Orkan mieszkał tutaj, ale zbudowana w modnym wtedy witkiewiczowskim stylu willa, ciągle wymagała remontów. Ponadto, nigdy nie zostało wykończone piętro, dom nie był ocieplony, a piece kamyczkowe nie zdały egzaminu w surowym gorczańskim klimacie. Ostre zimy pisarz z rodziną spędzał u przyjaciół, a później u siostry Marii, w Zakopanem.

Po śmierci Orkana willa trafiła w ręce rodziny jego drugiej żony Bronisławy Folejewskiej. W prawie nienaruszonym stanie przetrwała II wojnę światową. Potem jednak z roku na rok z powodu braku remontów pogarszał się jej stan. Folejewskich nie stać było na kosztowne remonty, dlatego w 1973 roku sprzedali Orkanówkę gminie Niedźwiedź. Później dom Władysława Orkana stał się jego Muzeum Biograficznym. A tak właściwie to filią Muzeum im. Władysława Orkana w Rabce-Zdroju. Niestety nie udało nam się go zwiedzić, gdyż po pierwsze w niedziele i poniedziałki to miejsce jest zamknięte. A po drugie, na czas epidemii koronawirusa zawieszono możliwość zwiedzania willi. Dlatego z pewnością tutaj jeszcze wrócimy, bo uwielbiam takie miejsca i chętnie zobaczę pamiątki po wielbionym w tych okolicach pisarzu.

Czy wiesz, że…

  1. Władysław Orkan naprawdę nazywał się Franciszek Ksawery Smaciarz (Szmaciarz). W 1898 roku wraz z matką i rodzeństwem zmienił nazwisko na Smreczyński, od nazwiska rodowego matki Smreczak.
  2. Jedynym dzieckiem Orkana była Zofia – owoc jego pierwszego małżeństwa z Marią Zwierzyńską. Pierwsza żona zmarła, kiedy Zosia miała trzy lata. Orkan dowiedział się o tym w dwa tygodnie po pogrzebie, sam przebywał wówczas w szpitalu w Krakowie. Wychowaniem Zosi zajęła się siostra pisarza.
  3. Drugą żoną pisarza została Bronisława Folejewska. Jako jedyna spośród kobiet związanych z pisarzem nie lubiła Orkanówki i rzadko tu bywała. To właśnie jej rodzina odziedziczyła willę w spadku.
  4. Orkan zmarł w 1930 w Krakowie, dokąd pojechał odwiedzić umierającą córkę. Zosia zmarła dwa tygodnie później. Nie miała pojęcia o śmierci ojca, którego pochowano na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Rok później specjalnym pociągiem jego trumna została przewieziona do Zakopanego. Pociąg zatrzymywał się na każdej stacji, bo całe Podhale żegnało pisarza. Grób Władysława Orkana znajduje się w sąsiedztwie grobów Tetmajera, Chałubińskiego i Sabały.
  5. W każdą ostatnią sobotę maja, począwszy od 2002 roku w Orkanówce odbywają się uroczyste majówki przygotowane przez miejscowy oddział Związku Podhalan. Rozpoczyna je odśpiewanie Litanii do Najświętszej Marii Panny przy kapliczce Katarzyny Smreczyńskiej, a następnie barwny pochód, na czele z kapelą, przechodzi wzdłuż alei jaworowej do ogrodu Orkanówki.
  6. Na wiosnę wokół Orkanówki kwitnie ponoć mnóstwo krokusów, które dodają jeszcze więcej uroku temu miejscu (widziałam na zdjęciach, teraz zostaje tylko zobaczyć na żywo).

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s